Trafik kazası sonucunda hasar gören bir araç, onarımı yapılsa dahi ikinci el piyasasında değer kaybına uğrar. Aracın değişen veya boyanan parçaları, kayıtlı hasar geçmişi ve ekspertiz raporlarında yer alan bulgular, aracın piyasa değerini olumsuz etkiler. Bu zarara araç değer kaybı denir ve Türk hukukunda tazmin edilebilir bir zarar türüdür.
1. Değer Kaybının Hukuki Dayanağı
Araç değer kaybı talebi, esasen Türk Borçlar Kanunu’nun 49 ve devamı maddelerinde düzenlenen haksız fiil sorumluluğuna dayanır. Kusurlu sürücü ve onun sigorta şirketi, kusursuz veya az kusurlu tarafın tüm zararlarını gidermekle yükümlüdür.
Ayrıca, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartları uyarınca sigorta şirketleri, poliçe limiti dahilinde değer kaybını karşılamak zorundadır.
2. Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Değer kaybı; subjektif değerlendirmelerle değil, belirli kriterlere dayalı teknik bir hesaplama yöntemiyle belirlenir. Hesaplama sırasında özellikle şu kriterler dikkate alınır:
-
Aracın yaşı ve kilometresi
-
Model ve segment bilgisi
-
Daha önceki hasar kayıtları
-
Değişen ve boyanan parça sayısı
-
Hasarın şiddeti ve onarım kalitesi
-
Aracın kazadan önceki piyasa rayici
Sigorta şirketleri genellikle kendi eksperleri aracılığıyla hesaplama yapar. Ancak bu hesaplamalar çoğu zaman gerçek zararı tam olarak yansıtmaz. Bu nedenle bağımsız bir eksper raporu ile başvurunun güçlendirilmesi önemlidir.
3. Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Değer kaybı talebi için izlenmesi gereken süreç şu şekildedir:
a) Sigorta Şirketine Başvuru
Kazanın karşı tarafındaki kusurlu sürücünün sigorta şirketine yazılı bir başvuru yapılır. Başvuruda:
-
Kaza tespit tutanağı
-
Aracın hasar fotoğrafları
-
Onarım faturaları
-
Eksper raporu
-
Ruhsat ve kimlik fotokopileri
-
Trafik poliçesi bilgileri
hazırlanmalıdır. Sigorta şirketi başvuruyu değerlendirdikten sonra ödeme yapar veya eksik ödeme teklif eder.
b) Eksik / Hatalı Ödeme Durumunda Tahkim Başvurusu
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya düşük ödeme teklif etmesi hâlinde başvurulacak en hızlı ve etkili yol Sigorta Tahkim Komisyonu’dur. Tahkim sürecinin avantajları:
-
Ortalama 4–6 ay içinde sonuçlanır.
-
Mahkemeye göre çok daha hızlı ve masrafsızdır.
-
Hakem kararı kesin nitelik taşır ve icra edilebilir.
Başvuru sırasında yeniden eksper incelemesi yapılabilir ve zarar tutarı hakem tarafından objektif şekilde belirlenir.
c) Yargı Yolu
Tahkim sistemine üye olmayan sigorta şirketleri için veya tahkim kararına itiraz durumunda Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava açılabilir.
4. Zamanaşımı Süresi
Araç değer kaybı talepleri, TBK’nın haksız fiil hükümleri gereğince:
-
2 yıllık kısa zamanaşımı,
-
10 yıllık uzun zamanaşımı
sürelerine tabidir. Kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde başvuru yapılmaması hâlinde hak düşebilir.
5. Hangi Araçlar İçin Değer Kaybı Talep Edilebilir?
Her araç için değer kaybı talep edilebilir; ancak özellikle:
-
Düşük kilometreli
-
Yeni model
-
Premium segment
-
Hasar geçmişi olmayan
araçlarda değer kaybı oranı çok daha yüksek çıkmaktadır.
6. Değer Kaybı Tutarını Etkileyen Faktörler
Değer kaybı tutarını artıran başlıca kriterler:
-
Aracın kaporta aksamında meydana gelen ağır hasar
-
Birden fazla parçanın değişmesi
-
Şasi ve direklerde işlem yapılması
-
Aracın yüksek piyasa değeri
-
Airbag açılması
-
Daha önce hasar kaydının olmaması
Bazı durumlarda araç, ağır hasarlı kaydı aldığı için değer kaybı miktarı çok daha yüksek tutarlara ulaşabilmektedir.
7. Çanakkale’de Araç Değer Kaybı Başvurusu
Çanakkale’de meydana gelen trafik kazalarına ilişkin değer kaybı taleplerinde; eksper sürecinin yürütülmesi, sigorta şirketi başvurularının yapılması ve tahkim dosyalarının profesyonel şekilde hazırlanması önemlidir. Yanlış ya da eksik başvuru, tazminatın düşük çıkmasına veya tamamen reddedilmesine neden olabilir.
Başhan Hukuk & Danışmanlık olarak:
-
Değer kaybı hesaplaması
-
Sigorta şirketi yazışmaları
-
Tahkim başvuruları
-
Eksik ödeme itirazları
-
Mahkeme süreci